KABANATA LABING-APAT:

ANG PAGKILALA SA ADI MAKBULE

Gumising ako sa kadiliman nang paligid, at ang liwanag na nagpupusikit sa nakasinding tinghoy na nakababad sa langis na nakalagay sa sulyaw at nakapatong sa mataas na lamesa nang silid sa ikalawang palapag nang tahanan ng mga Harith. Nakatabi sa akin ang mga bata sa higaan, nakatagilid sila nang higa sa aking kanan habang nakaharap ako sa kanila, yakap-yakap ang bunso na pinakamalapit sa akin.

Narinig ko ang pagbuhos nang ulan. Tinanggal ko sa aking braso ang pagkakahiga nang Hadi Malik. Dahan-dahan akong kumilos, bumangon. Kinuha ang balabal na nasa paanan nang higaan at ipinulupot ko aking katawan. Dumungaw ako sa dungawan at nakita ko ang malakas na pagbuhos nang ulan.

Ganitong-ganito din ang araw na iyon, nang mamatay ang aking ina at matagpuan siyang nakahandusay at walang buhay sa loob ng maisan. Walang sinoman ang makakalimot sa araw na iyon…

Bumulusok ang kidlat sa kalupaan. Gumuhit ito sa mga ulap na sinundan nang pagdagundong nang kulog. Natabunan ang Ja’khar nang pagbuhos nang ulan. Kahit saan ka lumingon may tubig ang buong paligid at unti-unti nitong nilulubog ang aming bayan. Kahit ang aming mga kalaban ay walang magawa sa gabing itong naghahasik nang lagim ang hidwaan nang mga diyos na naninirhan ilalim nang karagatan at sa ibabaw nang mga ulap. Kahit ang aking kapatid na nahuhumaling sa kanyang asawa at sa kapangyarihang tinataglay nito sa sinapupunan nito ay walang magawa sa mga sumandaling ito sa pagbagsak nang aming lahi.  

Narinig ko ang pagtawag sa akin nang Hadi Malik…napalingon ako sa kung nasaan ang aking mga anak. Bumangon siya sa aming higaan. Tumayo siya sa rabaw nang higaan at inabot ang kanyang mga kamay patungo sa akin at aking kinuha at kinarga.

Tinanong ko siya kung natatakot ba siya…Sinabi niya sa akin hindi.

Niyapos ko siya at binalot nang aking mga braso at kamay habang nakakarga siya sa akin.

Niyaya niya akong matulog. Sinabi ko sa kanya na sandali lang at titignan natin ang nangyayari sa labas.  Dumungaw kami sa nakabukas na dungawan nang silid. Pinagmasdan namin ang madilim na kalawakan na binabaybay nang aming mga tingin.

Tinuro ko sa kanya ang nangyayari sa ibaba. Pinakita sa kanya ang nangyayaring kaguluhan sa aming paligid. Sinabi ko sa kanya na tignan niya ang mayroon sa unang palapag. Tinanong niya sa akin kung ano ang nangyayari. Sinabi ko sa kanya na may baha…Tinanong niya sa akin kung ano ang baha. Sinabi ko sa kanya na may tubig ang daan…mataas na mataas ang tubig. Sinabi ko sa kanya kung naaalala niya nang naligo kami sa dagat. Na pataas nang pataas ang tubig. Tinanong niya ako tungkol sa dagat. Sinabi ko Oo…Sinabi ko hindi ba’t natakot pa siya noon at umiiyak… at sinabi niya sa akin na hindi na kasi matapang na siya ngayon. Pero pinaalala ko sa kanya na pero dati umiiyak pa siya noon, takot na takot pa nga…at tinutukso-tukso nang kanyang Abu Mahsa dahil ang laki-laki na nga, umiiyak pa rin at hindi marunong lumangoy. Sinabi ko naman na hindi bale at tuturuan kitang lumangoy. Hindi ba… hinawakan niya ang aking mga pisngi. Pinisil niya ang aking mukha at sinabi na ngayon ay malaki na siya at marunong na siya.

Bagay na aking sinang-ayunan. At saka tumawa.

Hindi nila nauunawaan ang bagay na ganito. Hindi nila nakikita na napakalaki nang mundo at marami pa silang kailangang malaman at maintindihan. Sa kanila ang isang taong gulang ay malaki na at matanda at ang limang taong gulang ay matanda at may alam. Wala pa sa kanilang pag-iisip ang panganib at kalungkutan na dala nang pagiging matanda.

Humiga siya sa aking balikat. Ipinatong niya ang kanyang kamay sa kabila ko namang balikat at niyakap niya ako. Hinele ko siya habang binabantayan ang palakas ng palakas na pagbuhos ng ulan. At bawat kulog at kidlat ay naging likas at ilahas. Nakatulog ang Hadi Malik sa akin habang karga-karga siya at yakap-yakap.

Nagpatuloy ako sa pag-awit. Patuloy sa pag-awit sa wikang Jingkaris nang mga salitang:

Uyqu’ö volim (Matulog na mahal) …

Uyqu’ö gurhi (Matulog na mahimbing).

Unzha’siz ketago (Di ka iiwan)!

Unzha bolno nivaddu (Di maaaring pabayaan).

Du’yi vagaane, vi unzha uyronuü (Ikaw ay magpakabait, at hindi matutong)

derew (Magsinungaling).

Asisa’siz waxaa nirmata (Papalain ka nang maykapal).

Uyqu’ö volim (Matulog na mahal) …

Dl’samaya, Uyqu’ö volim (Sa kapayapaan, matulog na mahal).

Unzha’siz ketago, waxaa nivaddu (Di ka iiwan, maaaring pabayaan).

            Uyqu’ö…volim (Matulog na…mahal)!

Alam ko, mahirapmang isipin at tanggapin ngunit iba ang nagagawa nang pagiging ina sa isang babae. Nagbabago ang pagtingin nito sa buhay. Ang iyong pansin ay nawawala sa iyong sarili at napupunta sa iyong mga anak. Ang mundo sa iyo ay parang laro…pero kapag naging ina ka na ang mundo sa iyo ay nagiging isang malaking banta at araw na araw na pagsubok.

Binalik ko Hadi Malik sa higaan Hiniga ko siya sa aming kamang mag-iina. Sinarado ang dungawan at pinatay ang nakasinding liwanag sa aming silid. Kasunod noon tumabi ako sa kanila at natulog na kasama sila.

Ang Adi Makbule

Nang araw na iyon umalis ang Hadi Yasir kasama ang Hadi Walid sa aming tahanan… Sinubukan siyang pigilan nang aking ina at pinagbantaan na subukang umalis at ipapakita nito ang bagsik na hinahanap nito bagamat hindi naawat ang aking bunsong kapatid at pinagpatuloy nila ang pag-alis sa aming tahanan kasama ang Hadi Walid patungo sa mga nakapaligid na kakahuyan. Narinig ko ang pagdagundong nang mga paa sa ikalawang palapag nang aming tahanan. Ang mabigat na mga yabag nang aking ina. Nasa loob ako nang aming silid nang Adi Sule sa ikalawang palapag habang sinusulsi ko ang aking damit katuwang ang aking pinakamamahal na kapatid na gumagawa nang mga koronang bulaklak at tinatanggal ang nectar nang mga halaman sa mga nakapalumpon sa ibabaw nang mataas na lamesa habang nakaupo kami sa magkaibang mga upuan sa paligid nito.

Nabaling ang aming pansin nang makita namin siyang pumasok sa aming ina. Kita sa kanyang mukha ang pag-aalala. Tanong niya sa amin, “nakita niyo ba ang inyong kapatid?”

Bagay na aking pinagkimi’t balikat. Nabaling ang aking pansin sa kanya. Wika ko, “hindi e…tinignan niyo po ba siya sa kanyang silid! Ang sabi niya po sa amin hindi niyo siya pinayagan na sumama sa Hadi Walid! Kaya ang sabi niya doon na lamang siya at magkukulong?”

Sinabi nang aking ina na wala ang Hadi Yasir sa loob nang silid nito. Na tinignan na nito ang aming bunsong kapatid sa loob nang silid nito at wala ito roon. Bagay na kunwari naming pinagtakahan nang Adi Sule, at tinanong ko sa kanya kung saan naman ito pupunta. Na kagyat na sinabi nang Adi Sule na hindi naman kaya ay baka sumama ito sa Hadi Walid nang hindi namin nalalaman ni nagpapaalam…

Bagay na sinapantaha nang aming ina…at gayong tinanong sa sarili na hindi na nga nakapagtataka ang bagay na iyon.  Sinabi niya sa amin hindi na nito alam kung ano ang gagawin nito sa aming kapatid…gayong hindi na ito nakikinig pa sa Adi Hiba.  Ngunit anong magagawa niya bata ang Hadi Yasir at bunso pa…Sinabi niya matagal na siyang sumuko sa Hadi Yasir na simula nang dumating ang Hadi Walid ay gayong hindi na ito napirmi pa sa loob nang aming pamamahay.

Gayon binaling ko sa kanya ang sisi na kung hindi rin naman dahil sa kanya ay hindi mapapalapit ang loob nang aking kapatid sa Hadi Walid…

Nagalit siya sa akin. Pinabulaanan niya ang kanyang mga narinig. Pinagbalingan niya kami nang galit na dapat sana ay sa aking bunsong kapatid mapupunta. Tinanong niya sa amin kung ano ang ibig kong sabihin. Sinabi ko sa kanya na siya ang may kasalanan kung bakit nangyayari ito sa kanya.

Bagay na kanyang pinabulaanan…

Bago maging Hadezar ang aking ina ibinalik nang mga Harith at nang iba pang mga tahanan na bumubuo sa kalipunan ng mga Hadezar ang mga lupaing dating nasa ilalim ng aming pamumuno. Nang araw na iyon tinanggap nang aking ina ang mga Jingkar na umalis sa aming pamumuno matapos silang pakawalan nang Hadi Rahim. Nakuha nang aking ina ang kanilang mga pamumuno. Nang naganap ang araw na iyon nagtipontipon ang lahat nang mga patnugot nang iba’t ibang lupain nasa ilalim nang aming pamumuno. Nangyari iyon sa gitna nang malawak na lupain sa loob nang aming pamamahay.

 Ang iba ay inutusan at pinakawalan, ang iba ay bumalik ayon sa sarili nilang kagustuhan at katapatan habang karamihan ay gayong lalong nalugmong matapos na umalis sa aming pamumuno, na nawalan nang pinaglilingkuran at bumabalik sa amin.  Nandito halos lahat… Dagsa sa mistulang dagat na hindi magkamayaw. Liban lamang ang sakahan nang mga bulak na nananatili sa tahanan nang mga Harith.

Nagpasalamat ang aking ina sa pagdalo nang mga ito. Isa-isa niyang tinanggap ang mga ito, nilagyan nang putik na may dugo ang mga mukha nito at nang halos lahat ay kinilala at tinanggap isang mistulang malikmata sa gitna nang nag-aalumpuyong init nang araw, ang nagpakita sa aming tahanan, nilalayuan at minamata nang iilan habang malugod na binibigyan nang papuri at pagkilala nang higit na nakararami. Naglalakad na mistulang kaluluwang dumadaan sa mga sinusuwag nitong mga payak at mga palasak. Kilala siya nang aking ina…kilala siya nang aking bunsong kapatid. Ang Hadi Walid. Umalingasawa ang kahindik-hindik na amoy sa kanyang katawan. Ang dugo na tumatagas sa bitbit at pasanpasan sa balikat na bangkay nang batang Saola. Lumapit siya sa amin. Minsan ko na siyang nakitang kausap nang aking ina sa aming tahanan. Minsan ko na siyang nakitang bumalik sa aming tahanan bitbit ang sugatang Hadi Yasir at walang malay.

Siya ang pinagtabuyan at tinanggalan nang kakayahan upang mabuhay nang aking afu.

At katakataka, na kung papaano ang isa na aming pinagtabuyan at tinanggalan nang kalayaan na mabuhay ay bumalik sa amin nang buo at walang halong pag-iimbot.  Binagsak niya sa sahig ang batang Saola. Hiniwahiwa niya ito pinagpirapiraso at inalay sa amin bilang biyaya. Tinanggap ito nang aking ina. Inutusan niya ang Hadi Yasir na tanggapin ito at sa pamamagitan nang dugo at putik na mula sa sinunog na kahoy at dinurog na uling na pinapahid nang aking ina sa bawat mukha nang mga Jingkar na sumailalim ngayon sa aming patnugot. Nang araw ito tinanggal nang aking bunsong kapatid ang pagiging Kalisag nang Hadi Walid.

Nang araw rin iyon nagsimula rin magbago ang aming buhay mula sa pagiging Kalisag ng aming tahanan.

Tinanong nang Adi Sule kung bakit ba ito aligaga ngayong araw at pinagbabawalan ang aming bunsong kapatid sa pag-alis ngayon sa aming tahanan gayong hindi naman nito pinagbabawalan ang Hadi Yasir.

Bagay na kung iisipin ay wala naman itong pakialam sa amin at sarili lamang nito ang inintindi…

Napansin ko rin mula kanina pa. Tinanong ko siya kung darating ba dito ang Hadi Mahdi. Hindi magkamayaw ang kanyang pagkilos…nagsasalita siyang mag-isa.

Tinawag ko ang Adi Hiba at sinabi niya sa amin na darating ang Hadi Mahdi…ano pa ang bago doon… kasama ang asawa nitong si Adi Mahvash.

Bagay na aming pinagtakahan nang Adi Sule. Tanong ko sa kanya kung dito sila magtatanghalian at maghahapunan.

Bagay na kanyang pinabulaanan datapwat sinabi niya sa amin ang dahilan nang pagpunta nang mga ito sa amin at iyon ay upang hingin nang aming mga kalaban ang aking kamay upang maikasal sa panganay nang mga ito na si Hadi Nasrin.

Nagulat ako…Hindi ko alam kung ano ang gagawin ko. Kung ano ang isasagot ko sa kanya. Binaba ko ang aking damit na sinusulsisulsi ko ibabaw nang mataas na lamesa. Sinabi ko ayoko…Tumulo ang luha sa aking mga mata.

Sinabi nang aking ina na kung hindi ba at pinag-usapan na namin ang bagay na ito. Na kung tutuusin ay para rin sa akin ang ginagawa nito.

‘Hindi’, saloob-loob ko. Hindi para sa akin ni para sa aming magkakapatid ang ginagawa mong pagyurak sa aming mga sarili at paglalagay mo sa amin sa matinding kapahamakan…

Tumayo ako mula sa aking kinauupuan. Sinabi ko sa kanya na hindi niya ito pwedeng gawin sa akin…Hindi niya ito pwedeng hayaan—inaamin ko inakala kong nakalimutan ko na ang bagay na ito…Ngunit nagkamali ako.

Inutusan ko siyang umalis sa aming silid…tinulak ko siya paalis sa aming silid nang Adi Sule. Pabalang kong sinarado ang pintuan nang lagusan at binara ko ito upang hindi niya magawang makapasok. Umupo ako sa pintuan lumapit sa akin ang Adi Sule at niyakap niya ako at sinamahan.

Ang totoo, hinanda niya kami para mabuhay…hinanda niya ang aming mga tadhana na hindi mauuwi ang lahat sa wala bagkus ang kanyang hinahangad ay ang aming mga tagumpay. Na sa bawat pagdaan nang bawat araw sinumpa niya sa kanyang sarili na gagawin niya ang lahat makalaya lamang ang tahanan ng mga Barakat mula sa kapangyarihan ng pamumuno nang tahanan ng mga Harith. Wala kaming nagawa para pigilan siya sa kanyang kagustuhan. Wala kaming halaga sa kanya na kahit katiting, ang lahat nang ito ay isang paghihigante. Isang paghihiganteng walang lisya at kami ang kanyang mga laruan at siya ang aming impluwensya. Binulag niya kami, iyon ang totoo, binulag niya kami nang kanyang paghihigante laban sa Hadi Mahdi at sa pamilya nitong kanyang kinaiinggitan.

Siguro nga…siguro nga.

Sinabi nang aking ina, “kailangan natin itong gawin anak. Malaki na ang pagkakautang natin sa kanila. At ikaw lang ang tanging paraan kahit papaano para mapagbigyan sila sa kanilang kagustuhan. Pinapangako ko sa iyo walang mangyayari sa iyong masama. Sinusumpa ko aalagaan kita kahit nandoon ka…mahal na mahal kita anak!”

Sinunod ko siya kahit alam kong maaari ko itong hindi gawin. Sinunod ko siya kahit alam ko na may ibang paraan.

mahal na mahal kita anak

mahal na mahal kita anak…kapag paulit-ulit wala nang halaga pa ang mga salitang iyon!

Naghanda kami sa pagdating nang tahanan ng mga Harith…Unang naghanda ang aking ina, nagbabad siya sa mainit na tubig nang bukalan, sinamahan namin siyang maligo nang Adi Sule. Tinulungan niya kaming kuskusin ang aming mga katawan at tinulungan namin siyang ayusin ang kanyang sarili.  Mahal na mahal ko ang Adi Hiba, iyan ang totoo. Iyan ang hindi maikakailang katotohanan.

Hinanda nang aming ina ang aming susuotin sa pagtanggap sa Hadi Mahdi at sa asawa nitong Adi Mahvash. Pinasuot niya sa akin ang kulay-langit na Batá na may kaparehong disenyong mahabang palda na ang laylayan ay hanggang sa bukung-bukong ng aking paa. Burdado at may tahi nang mga tutubi sa mga balikat at sa buong katawan. May mga manggas na hanggang sa aking braso. Galang na gawa mula sa pulang korales at mga hikaw na gawa mula sa tinubog na ginto at bughaw na bato. Na sinamahan pa nang panapis na kulay lilang sutla sa aking beywang. Kinulayan niya ang aking mga mata ng bughaw, murado at itim dahilan upang lalong mamutawi ang luntiang kulay nang aking mga mata.

Hindi nagtagal nang hapong iyon narinig namin ang pagkatok nang mga Harith sa aming lagusan. Inutusan nang aking ina ang Adi Sule na buksan ang pintuan bagay na tuwang-tuwa nitong ginawa at walang patumanggang binuksan ang lagusan nang aming tahanan at nakita namin ang pagbaba nang Adi Mahvash mula sa isang magarang karwahe habang nasa labas nang aming pintuan ang kabatsoy na Hadezar na madalas na sinasabi nang aking bunsong kapatid…

Sa pagbaba nang Adi Mahvash sa karwaheng hila-hila nang mga kayumanggi, kulay-abo at malilim na kulay ng mga asong-gubat sinamahan nito ang Hadi Mahdi na pumasok sa loob ng aming tahanan. Tinanggap namin sila.

Binungad sila nang aking ina. Wika nito, “iyi’ ojokanri Hadi Mahdi at Adi Mahvash!” mapagkunwaring wika nang aking ina sa mga ito. Lumapit siya sa mga ito. Kinamayan niya ang kanyang dating kaulayaw…at niyakap ang dating kakompetensya.

Wika nang Hadi Mahdi sa kanya, “iyi’ ojokanri din sa iyo, Adi Hiba!”

At ang Adi Mahvash, “Yuu’se maaste…Hadezar!”

Nakasuot ang aking ina ng isang matingkad na pula na Báta, na may mahabang palda na ang laylayan ay hanggang sa bukung-bukong ng kanyang paa. Burdado nang mga isdang Betta na mula sa gintintuang sinulid. Ang kanyang katawan ay inaadornohan nang mga garing na ginto at tansong-dilaw, mga malalaking mga hikaw na may pulang-bato. Nakaayos ang kanyang buhok ng mamahalin. Mistulan itong koronang naka-angat sa kanya ulo na may mga pulang bato.

Nag-usap sila nang panandalian nang mga Harith matapos noon tinawag niya kaming magkakapatid na naghihintay sa kanilang pagpasok. Nagbigay ako nang paggalang sa Adi Mahvash bagay na binalikan nito nang pamitagan at ganon din ang aking kapatid sa asawa nang Hadezar. Na sinundan nang pagbibigay galang sa Hadezar nang tahanan ng mga Harith sa amin.

Pinagmalaki nang Adi Mahvash sa aking ina ang aming pagiging magalang at mabait…Sinabi nito na labis itong natutuwa sa kabaitang tinataglay naming magkakapatid. Na parang kailan lang, datidati ay kinakarga pa kami nang aming ina pagpunta sa kanilang pamamahay o tuwing nakikita niya kami…

Niyaya kami nang Hadi Mahdi na umalis bago pa tuluyang magdilim.

Tinanong nang aking ina kung hindi ba namin muna sila tatanggapin sa aming pamamahay. Bagay na itinanggi nito at sinabing makabubuti kung makakaalis na kami habang maliwanag pa at hindi pa lumulubog ang araw nang hapong ito. Bagay na sinang-ayunan nang mga matatandang Adi…Kasunod noon lumabas kami sa aming tahanan. Sinarado nang aking ina ang lagusan habang pumanaog kami sa karwaheng hila-hila nang mga asong-gubat.

Hinintay nang Hadi Mahdi ang aking ina na makaakyat sa karwaheng kung nasaan kami. Nang tuluyan ng maisara ang lagusan sinamahan niya ang aking ina papunta sa karwahe at tinulungan itong makapanaog sa aming sinasakyan. Agad na pinakilos nang Hadi Mahdi ang karwahe. Binaybay namin ang daanan patungo sa taniman nang mga jaboticaba. Umikot ang aming sinasakyan at habang pinapakilos ito nang Hadezar ng tahanan ng mga Harith tinanong ako nang Adi Mahvash kung dinadatnan na ako nang buwanang-dalaw.

Bagay na aking ikinagulat. Lumingon ako sa aking ina. Sinabi nito sa akin na sagutin ko ang tinatanong nang asawa nang Hadezar. Bagay na aking ginawa at inaming siya nga sa Adi Mahvash.

Wika ko, “Dja! Adi Mahvash.”

Mahalaga sa isang babae ang maging isang ina. Ito ay maimpluwensya sabi nga nang aking ina. Dito nagsisimula ang lahat…Ang mga pakiwari, ang kahuwarang nang hindi maitatanggi sa aming lipunan, ang kapangyarihan at pagpapasya sa pagpapatakbo nang aming lipunan at nang aming mga buhay. Kami ang bumubuo sa Ja’khar at hindi ang mga lalake, hindi aming mga ama ni ang aming mga kapatid na lalake. Kami ang Ja’khar.

Ngumiti ang Adi Mahvash. Sinabi nito sa aking mabuti…mabuti naman kung ganon kanyang pakiwari. Kasunod noon tinanong niya rin ang aking pinakamamahal na kapatid kung maging ito ay dinadatnan na rin nang buwanang dalaw.

Bagay na sinang-ayunan nang aking kapatid at sinabing, “Dja! Adi Mahvash.”   Na itinanggi nang aking ina. Sinabi nitong hindi pa…masyado pang bata ang Adi Sule para datnan ng kanyang buwanang-dalaw…ngunit isa itong kasinungalingan nang aking ina. Ang totoo maagang dinugo ang Adi Sule.

Wika niya, “iyon din ang sa tingin!”

Matapos noon sinabi nang Adi Mahvash sa Adi Hiba na malalaki na kami… hindi magtatagal aalis na rin kami sa aming pinagmulang tahanan.

Sinabi nang Hadi Mahdi na parang kailan lang nang nakita pa namin sila at maliliit pa lamang kami…

Bagay na sinang-ayunan nang aking ina. Tugon nito sa Hadi Mahdi, “Du çoçende, Nhar siz’ jhanna…Endi siz edip yana zihyaret!”

Tugon nang Adi Mahvash sa aking ina, “nah’sil çoçende…hora’nirmaan banaúnah. Ma’lum un’zah tarte etkhiler. Mofe’dushmek va’diqqa’ri waxa Hadi Mahdi usmu dubro’dhoshlhe. Dahafazhla’bhul të’ona waxaa Hadi Mahdi. Ma’lum un’zah tako mofe’maste të açzi xaaskiisa usmu dubro’dhoshlhe!

Wika nang Adi Hiba, “madalas kang naikukwento nang Hadi Mahdi sa akin.  Kung ano raw ang kabaitang tinataglay mo, kung alam mo lang, hulog ka raw nang langit sa kanya… Masyado ka nga niyang pinagmamalaki! Pinupuri…ang totoo nga niyan naiingget ako sa iyo…Ang bait-bait mo…sa akin, sa amin! Hangang-hanga nga ako sa iyong kagalingan. Tignan mo ang aking tahanan, hindi ba? Walang kaaya-aya” At tumawa ang aking ina na masahol pa sa isang pagbabanta. Pagpapatuloy nito, “kung titignan mo.”

Wika nang Adi Mahvash, “kung anoman, iba talaga kapag may nagmamahal sa iyong ibang lalake sumisipag kang kumilos!”

Dahilan upang mawala ang ngiti sa mukha nang aking ina.

Hindi nawala ang ngiti sa labi Adi Mahvash habang nakahiga ang aking kapatid sa hita nang aking ina habang hawak nito at himashimas ang mukha nang Adi Sule.

Kinamusta nang aking ina sa Adi Mahvash ang kalagayan nang ina nang Hadi Mahdi. Sinabi niya sa Adi Mahvash na matagaltagal rin simula nang hindi ito nakadalaw sa tahanan nang mga Harith. Sinabi nang Adi Mahvash na mabuti ang kalusugan ng Adi Dilshed…sinabi niya sa aking ina na mahirap nang magkasakit ang matanda.

Kinamusta nang Hadi Mahdi ang bunsong kong kapatid sa aking ina. Tinanong niya ang Adi Hiba kung ano nga pala ang ginawaga nang Hadi Yasir at mukhang hindi nito napapansin ang aking kapatid sa aming tahanan sa mga nakaraang araw.

Sinabi nang aking ina na kasama nito ang Hadi Walid at nangangaso sa nakapaligid na kakahuyan.

Bagay na ipinag-alala nang Adi Mahvash at sinabing hindi ba mapanganib ang pumunta sa nakapaligid na kakahuyan at mangaso.

Gayong sinabi nang aking ina na hindi iyon ang unang beses na sumama ito sa aming liyaw na mangaso sa kakahuyan…at tingin naman nito na nasa mabuting pangangalaga aking kapatid sa Hadi Walid…bagay na ngayon ko lamang narinig sa kanya.

Bagay na ikinatuwa nang Hadi Mahdi at sinabing hindi nakapagtatakang nasa mabuting pangangalaga ang aming kapatid sa mabuti ang Hadi Walid gayon pa mang makailang ulit na nitong nakilala ang liyaw nang aming tahanan. Papuri nang Hadi Mahdi sa aking ina, isa itong kabutihang hindi namin dapat tinatanggihan.

Bagay na sa mga panahong gaya ngayon ay wala na.

Magkagayonman panghihinayang Hadi Mahdi dahil hindi pa rin ibig sabihin noon ay hindi na di-mabuti ang pinababayaan lamang nito ang pagsamasama nang aming kapatid sa Hadi Walid. Sinabi nang Hadi Mahdi sa aking ina na patigilin nito ang aking bunsong kapatid sa ginagawa nito. Hinimok niya ang aking ina na paalisin nito ang Hadi Walid hindi nito kayang sutilin ang aking kapatid. Dahil kung hindi nito gagawin ito mismo ang gagawa nang pagpapaalis sa Hadi Walid. Wika nang Hadi Mahdi sa aming ina, “gagawin ko ang lahat nang aking makakaya upang mawala siya sa aking landas sa pag-aari sa inyong mag-iina. Nagkakaintindihan ba tayo Adi Hiba?”

Bagay na sinang-ayunan nang aking ina.

Nagpatuloy kami sa aming paglalakbay hanggang sa narating namin ang dalampasigang kinasasakupan nang tahanan ng mga Harith malapit sa Unang Pagbagsak…at pinapalibutan nang mga paraw na nakalaot sa bahaging iyon nang baybayin. Sa pagdating namin nakita namin ang pinagmamalaki nang tahanan ng mga Harith. Isang caracoa. Na sinasagwan nang napakaraming mga Jingkar na halos kalahati nang mga katawan ay nakalubog tubig. Ang puluhan nito ay ang Buwarka na inukit mula sa puno nang Avetas habang ang buntot nito ay naka-ikid na mistulang buntot nang higanteng hertilya. Ang mga malalaking pakpak nito na nagmimistulang pagaspas ay balansa.

Tinanong sa akin nang hadi Mahdi kung alam ko ba kung saan pinaggayahan ang itsura nang caracoa. Bagay na aking sinang-ayunan at kanyang ikinagulat…Sinabi ko sa kanya kung hindi ba ay sa maalamat na Buwarka.

Bagay na kanyang sinang-ayunan. Gayong tinanong ko sa kanya kung bakit ito tinawag na Buwarka…kung totoo ba ang mga Buwarka.

Bagay na kanyang tinugunan na hindi totoo ang mga Buwarka at hindi nito alam kung bakit ito tinawag na Buwarka.

Pagkababa namin sa karwahe inanyayahan kami nang mga Harith na sumakay sa maliit na bangka patungo sa ipinagmamalaki ng mga ito na nakalaot sa sasakyang-pandagat. Kasunod noon sumakay kami sa maliit na bangka at tumuntong sa sasakyang-pandagat. Kung saan sinalubong kami nang Hadi Nasrin, ang panganay na anak na lalake nang Hadi Mahdi at Adi Mahvash, at ang Hadi Faysal, ang bunsong anak na lalake nang mga ito na tunay na kaibig-ibig nang gabing iyon.

Nang gabing iyon sa ilalim ng mga bituin, sa madilim na kalangitan at sa muling pagningning ng tala ng Ja’khar isang salusalo ang inihanda nang mga ito para sa amin. Sa loob nang Caracoa makikita ang isang mahabang lamesa may mga upuan sa magkabilang gilid at magkabilang dulo. Nakahanda sa hapagkainan ang apat na malalaking pinggan ng iba’t ibang lutong lamang-dagat, mga tinapay na walang lebadura at bahog na malagkit. Sa isang pinggan makikita ang mga pinausukang mga talaba at sigay kasama ang mga halabos na mga talangkang nagtataglay nang iba’t ibang laki ng sipit. Habang sa isang pinggan makikita ang mga karneng isdang tamban at apahap na pinausukan, niluto sa pagkalaga kasama nang mga gulay na kohlrabi at mga itim na karne nang mga Mantahungal. Matatagpuan ang mga pitsel na naglalaman nang nakakalasing na inumin. Mga baso, pinggan at mga kubyertos. Pinagsaluhan namin ang inihandang pagkain sa amin nang aming mga kalaban. Binigyan ako ng aking ina ng nakakalasing na inumin. Pinatikim niya sa akin ang lasa nito. Nang tikman ko at malasahan, nalasahan ko ang nakakasunog sa lalamunan tapang na tinataglay nito. Sinabi niya sa akin na sa una lang daw ito. Na ang lasa ay hindi maglalaon ay tuluyang mawawala at magmimistulang tubig na nakakalasing.

Kinagiliwan naming magkapatid ang pagtitipon. Naging masaya ito para sa aming dalawa nang Adi Sule. Ngunit kahit anomang saya at kapanatagan ang gabing ito hindi maitatanggi na ang gabing ito ay itinakda na para sa aming pag-iisa nang Hadi Nasrin. Ni minsan hindi ako nagawang tignan nang Hadi Nasrin…isa akong anino sa kanyang mga mata. Isang malikmata. Binaling niya ang kanyang pansin sa kanyang nakababatang kapatid na kanyang katabi…hindi maikakaila na labis ang kanyang paghanga sa Hadi Faysal. Nahulog ang aking kutsara sa sahig na sasakyang-pandagat. Pumustlit ako at kinuha ko ito sa ilalim nang mahabang lamesa at doon nakita kong nakapatong ang kamay nang aking mapapangasawa sa hita nang kanyang bunsong kapatid at nakapasok ang daliri sa loob nang saluwâl nang kapatid nito. Hindi sila natatakot sa isa’t isa na ipakita ang kanilang labis na pagmamahal, na higit pa sa pagiging magkapatid. Minsan ko na itong nakita ginagawa kung anoman ang kabalahuraan. Magkayakap. Naghahalikan. Nakapatong sa isa’t isa habang pareho walang suot na kahit na ano. Kinakantot nang panganay ang isa habang nakataas ang mga binti at hita nito at nakapatong ang Hadi Nasrin dito…pinanood ko sila. Pinagmasdan ko kung ano ang ginagawa nila. Nakita nila ako at kahit nakita nila ako nagpatuloy sila sa kanilang ginagawa. Masyado silang panatag na wala akong sasabihin datapwat ni minsan ay hindi ito naging lingid sa aking ina o sa aking mga kapatid.

Tinanong ako nang Hadi Mahdi kung nagustuhan ko ba ang inihanada nitong masarap na pagkain. Bagay na aking sinang-ayunan. Tinanong din nito ang Adi Sule at hindi rin nito itinangging nagustuhan din nito ang pagkain.

Hindi nagtagal hindi na rin nagpaliguyligoy pa ang Hadi Mahdi sa amin. Sinaad nito ang hangarin na lalong pag-isahin ang aming mga tahanan para sa isang matatag at buong pagsasama.

Bagay na tinanggap ng aking ina.

Sinabi niya sa Hadi Mahdi, “naiintindihan ko kung ano ang gusto mong sabihin! Alam ko ang kahalagahan nang aming tahanan sa inyo kaya nga marapat kong iminumungkahi sa iyo…kung hindi niyo mamasamain at iyong pahihintulutan ang aking anak na si Adi Makbule para sa iyong panganay na si Hadi Nasrin.”

Naalala ko ang sinabi nang aking ina bago ako matulog ilang araw na ang nakakalipas…sinabi niya sa akin na kailangan ko itong gawin. Na kailangan kong saktan, paghiwalayin at sirain ang kinabukasan nang tahanan nang mga Harith…kung gugustuhin naming makuha kung anoman ang dapat sa amin. Alam niya kung sino ang totoo kong gusto. Nandito siya ngayon at kaharap ko…ang Hadi Faysal. Kung gusto kong makuha ang aking hinahangad kailangan kong gawin kung anoman ang kanyang sinabi, ang pabagsakin ang tahanan ng mga Harith.

Iyon lang ang tanging paraan.

Nang gabi din iyon, ipinagkasundo niya ako sa Hadi Nasrin. Pinaghandaan nila aming pag-iisang dibdib. Kung may magagawa lang sana ako. Kung naiintindihan lang sana nang aking ina ang aming nararamdaman. Kung kaya niya lang sanang unawain ang aming mga himutok.  Pero bato ang puso nang aking ina. Ipinuta niya ako sa aking mga kalaban. Gayong wala akong ibang kinakailangang gawin kung hindi ang magpakalakas.

Matapos ang tatlong araw, sinundo ako nang Hadi Nasrin sa aming pamamahay. Nakasuot ako nang kulay lilang Báta, burdado nang mga bulaklak nang butonsilyo at isang mahabang puting palda na ang laylayan ay hanggang sa bukung-bukong nang aking mga paa. Inayos niya ang aking buhok itinali niya ito sa aking likuran at pinalamutian ang aking ulo nang mga tansong ipit na may mga pulang bato.

Samantalang siya, isang kayumangging Báta na may mga nakahabing kapis na kulay tial at kulay damong-dagat na saluwâl at galang na gawa sa mga kaligay…

Hiningi nang Hadi Nasrin ang aking kamay sa aking ina bagay na walang patumangga nitong ibinigay sa aking nakatakdang magiging asawa. Nagpaalam ako sa aking pinakamamahal na kapatid, paalam Adi Sule. Bago ako tuluyang umalis hinawakan ko ang kanyang pisngi. Gusto kong sabihin sa kanya kung ano ang sinabi nang aming ina sa akin na wala kaming ibang dapat gawin kung hindi ang magpakalakas. Gusto ko sabihin sa kanya na hindi kamatayan ang magpakasal kung hindi pagbabago…pagbabago kapalit nang pagtanggap nang ibang tahanan…Kasunod noon nagpaalam din ako sa aking ina, paalam aking ina, at sinabi ko sa kanya hanggang sa muli naming pagkikita. Kasunod noon tuluyan kong tinalikuran ang tahanan nang mga Barakat.

Sa aming paglalakbay sakay sa mga asong-gubat tinanong ko ang Hadi Nasrin kung magagawa niya ba akong mahalin. Tumingin siya sa akin at sinabi niya sa akin na huwag akong umasa dahil hindi iyon mangyayari.

Alam ko…

Sa pagdating namin sa tahanan nang mga Harith sinabi nang aking asawa na magpanggap akong masaya sa araw nang aking pag-iisang dibdib. Na ayaw niyang makita akong malungkot sa harap nang kanyang magulang.

Bagay na aking ginawa.

Binaba niya ako sa aking sinasakyang asong-gubat. Ibinigay niya sa akin ang panali at saka siya lumapit sa nakasaradong lagusan nang tahanan ng mga Harith at binuksan ang pintuan. Sinalubong kami nang mga magulang nang aking asawa. Tinanggap nila ako nang mahusay. Pinakitaan nang kabaitan na madalas nilang ginagawa, kinamusta at hindi naglaon tinanggap nang ayon sa kung ano ang kinaugalian. Sinimulan nilang hugasan ang mga paa nang aking asawa sa loob nang kanilang bulwagan…kasunod hinugasan nila ang aking mga paa. Isa-isang tinanggal nang Hadi Faysal ang aking mga sandalyas sa aking mga paa. Inalmuhasan ito. At saka inilubog sa palangganang naglalaman nang malinis na tubig at pinunasan ang mga ito…

Nilibot ako nang Adi Mahvash sa kanyang buong tahanan. Tinaggap ako nang Adi Dilshed nang muli kaming magkita. Kinamusta niya ako at pinagmalaki ang kagandahang aking tinataglay nang umagang iyon. Niyakap niya ako nang mahigpit at tinanggap sa kanyang mga braso, ngayon ko lang naramdaman ang ganitong pagmamahal. Ang pagmamahal na malinaw at mainit. Ang hindi kasuklamsuklam at walang pang-iimbot. Siguro nga hinahanap ko ito sa aking ina, at sa matagal na panahon na hindi ko ito naranasan nahanap ko ito sa iba at natagpuan ko ito sa kanya. Nagkamabutihan kaming mga Adi.

Ikinatuwa nang Adi Dilshed ang aking hindi maitatangging kagandahan. Isa pagmamalaki hindi ko alam kung totoo o mapanira.

Dinala niya ako sa aming silid nang Hadi Nasrin sa ikalawang palapag nang tahanan ng mga Harith. Dito pinakita niya sa akin ang isang magarang kasuotan na aking gagamitin sa gabing ito. Nagpalit ako ng damit. Sinuot ko ang puting mahabang damit na palda na ang laylayan ay hanggang sa bukung-bukong nang aking mga paa, sutla at burdado ng mga bulaklak nang santan na lumilipad at pumapalibot sa aking katawan. Tinanggal nang Adi Dilshed sa pagkakatirintas ang aking kulut-kulot na buhok. Inilugay niya ito at ibinagsak sa aking likuran na mistulang talong rumagasa sa mistulang hubo’t hubad kong likuran. Sinuot niya sa aking leeg ang kwintas na may batong perlas at tinubog na pilak na hugis buwan. Binigyan niya ako nang balabal na puti at burdado nang halamang tuko. Ang tanging naiwan lamang sa aking mga pinaghubaran ay ang sandalyas na pinasuot sa akin nang aking ina.

Nang tanghali, pinagsaluhan namin ang ininhanda nilang pagsasalo sa loob nang ipinagmamalaki nilang pabilyo. Naroroon ang buong tahanan ng mga Harith. Naroroon ang Hadi Mahdi at ang Adi Mahvash. Ang ina nang Hadezar na si Adi Dilshed…ang pinakamamahal niyang kapatid ang Hadi Faysal para sa unang pagsasalo naming dalawa nang aking asawa.

Ipinagmalaki nila ang kanilang tahanan…ang mga hambog nilang pagpapalaki sa kanilang mga nuknukan at impluwensya. Sinong mag-aakala na ngayong kinikilalang pinakamaimpluwensya sa aming lupain ay siyang mga hindi tunay na mga Jingkar at bagkus tinanggap at tinuring na kabahagi nang aming mga lahi. Mga Taiaman na nakapangasawa nang mga Qaa at naging kabahagi nang mga Jingkar pinagbugklod sa iisang layunin, mahirapmang paniwalaan hindi tadhana ang naging dahilan, kung hindi pagkawalang-taros. Sila na umaasa ng pagbabago. Kami na naghahangad ng higit pa.

Sinasabi nang mga matatanda na ang mga Harith ay mga patas at tuwid bagay na kung iisipin ay siyang hindi maikakailang may katwiran sa lahat nang mapag-isip. Marami ang nagsasabing walang sinoman ang kayang tumapat sa tahanan ng mga Harith. Na walang sinoman ang kayang pabagsakin sila. Sila na nasa gitna nang sapot ng gagamba. Sila na hawak kung anoman ang totoo. Sila na inilalantad kung anoman ang mali. Ngunit hindi maikakaila na ang katotohanan na ang hanging umiibabaw sa kanila ay may dalang kamandag na nagpapalaki sa kanilang mga sarili.

Ngumiti ako tulad nang kagustuhan nang aking asawa. Nagkunwari ako na gusto ko ang naririnig ko tulad nang kagustuhan nang aking ina. Lumipas ang bawat sandali, at sa pagtagal naiwan ako sa aking mga kalaban nawala ang aking asawa sa aming kwentuhan na sinundan nang pagkawalay nang Hadi Faysal.

Hindi nagtagal lumubog ang araw at mabilis na nabalot nang kadiliman ang buong kalangitan…bumangon ako sa aking pagkakaupo sa mahabang upuan na gawa sa kahoy. Nagbigay ako nang paggalang sa mga magulang nang aking asawa at sinabing hahanapin ko lang muna ang aking bagong asawa. Naglakad ako sa mga pasilyo hinanap ang Hadi Nasrin at sa aking paglalakad sa kadiliman at kawalan sa ilalim nang hagdanan nakita ko silang dalawa…Napatigil ako.

Hindi ko alam kung ano ang gagawin ko. Kung ano ang mararamdaman ko sa mga sandaling ito. Kinahuhumalingan niya ang Hadi Faysal kaysa sa akin na kanyang asawa. Kaysa sa akin na hindi niya lubusang kilala.  Hinimok nang aking asawa ang Hadi Faysal na tumakas. Iwanan nila ako at bigyan ang aming tahanan nang kahihiyan. Ngunit hindi pumayag ang kapatid nito. Sa halip pinili nila ang manatili. Sinabi nang Hadi Nasrin sa Hadi Faysal na mahal niya ito. Na gagawin niya ang lahat para hindi sila magkalayo. Na kahit ang ama nito ay handang suwayin.

Umalis ako sa aking kinatatayuan. Bumalik ako sa pamosong pabilyo sa malawak na lupaing nasa gitnang bahagi nang tahanan. At muli nakisalo ako sa kanilang mga usapan…

Nang gabing iyon, tinulungan ko ang Adi Mahvash na maghanda nang aming hapunan. Nagluto kami nang nilagang karne ng Mantahungal na nilagyan namin nang mga gulay na kohlrabi, manioc at mais. Naghanda siya nang bahog na kakanin na niluto niya sa pugon. Sa gitna nang aming paghihintay tinanong sa akin nang Adi Mahvash kung totoo bang marunong magluto an aking bunsong kapatid. Bagay na aking sinang-ayunan. Sinabi kong hindi lang siya marunong magluto kung hindi magaling pa.

Tinanong niya ako kung kanino ito natutong magluto na sinundan nang paghingi nito nang tawad sa akin. Bagay na aking pinagkimi’t balikat at pinagsawalang-bahala…sinabi ko na natuto ang Hadi Yasir sa Hadi Walid. Bagay na ikinatuwa nang Adi nang tahanan.

Sinabi nang Adi Mahvash na gusto nitong matikman ang niluto nang Hadi Yasir bagay na aking sinang-ayunan at sinabing sa ibang pagkakataon kung maaari at madadalhan ko siya nang gusto niya. Bagay na nagustuhan nang Adi Mahvash. Nang gabing iyon nagsalo kami sa hapunan sa loob nang pinagmamalaki nilang pabilyo…

Naging pipi at bingi ako sa kanilang mga pinag-uusapan…makailang ulit kong narinig ang pangalan nang aking ina. Ang kasalukuyang nagaganap na kaguluhan sa lipunan ng mga Kesh at ang banta nang pag-abot nang kaguluhan dito sa aming bayan kung hahayaan naming makapasok ang mga takas nito sa aming lupain upang magkubli at manirhan kasama namin. Narinig ko ang kagustuhan ng Hadi Mahdi na magkaroon nang apo sa akin…na makabubuti kung maaga itong mangyayari. Na hindi naman lingid sa amin na ito ang tunay na dahilan nang pagsasamang ito.

Tinanong ako nang Adi Dilshed kung nahawakan na ba ako nang iba at ang aking kapurihan ay tuluyan nang nawala.

Sinubukan itong pigilan nang Hadi Mahdi at sinabi nito sa kanyang ina na hindi mabuti sa isang babae na sabihin kung nagalaw na ba siya nang iba…ito’y isang pangahahamak… isang kalapastanganan.

Sinabi nang kanyang ina na kung sa inaakala nilang mga lalake na hindi nila pinag-uusapan ang bawat kembot at niig ay higit na nagkakamali ang Hadi Mahdi. Bahagi ito nang pagiging babae sa Ja’khar. Na likas lamang sa mga Jingkar ang pag-usapan ang mga ganito. Itinuturo nang mga magulang ang paniniig at kung papaano pinapasok ang kanilang sandata sa kaluban naming mga babae. Muli tinanong niya ako.

Ngunit tumanggi akong sabihin ang katotohanan. Wala ang aking ina upang salagin ang aking mga kinatatakutan. Sinabi ko na hindi pa…datapwat ang totoo hindi ko maitatangging tinuruan ako nang aking ina at pinagsawalang bahala niya na gawin namin itong magkakapatid. Isang nakakahiyang hindi ko maaaring ipagmalaki. Mahal ko ang aking mga kapatid at kahit kailan hindi ko sila magagawang ipagkalulo kahit kanino, kahit sa Adi Dilshed.

Ngumiti ako tulad nang nakaugalian. Nagkunwari ako kahit masakit. Ikinatataka lamang nang Adi Dilshed kung naturuan na ba nang anak nito at nang asawa nito ang kanyang mga apo…bagay na kung iisipin, dagdag niya, ay sa tingin niyang hindi pa…

Tumayo ang Adi Mahvash sa kanyang kinauupuan. Kinuha nito ang pinggan at ang hindi nito inubos na pagkain saka lumabas nang pabilyo.

Wika nang Adi Dilshed, “O ADI MAHVASH isang napakaselang babae!” Sinabi niya sa akin na pagmamay-ari ako nang tahanan ng mga Harith. Sinabi niya sa akin na tungkulin ko bilang asawa na gawin kung anoman ang inaasahan sa akin ngayon gabi.

Isa siya sa mga nagbubulagbulagan. Isa siya sa mga hindi kayang makita kung anoman ang nasa dulo nang kanyang mga mata at ang tanging gustong makita ay kung anoman ang kanyang kagustuhan, kung papaano niya pinalaki ang kanyang mga anak ayon sa kagustuhan ng kanyang tinutuluyang tahanan. Tuloy iniisip ko kung nagkamali ba ako na makita siyang isang kalaban gaya nang gustong makita nang aking pinagmulang tahanan na walang kayang gawin kung hindi ang manahimik at magkunwari. Nabaling ang aking pansin sa Hadi Faysal katabi ang kanyang ama at aking asawa.

Tinignan ko siya at nakita niya ako. Inasahan ko ang gabing ito ay ang gabi nang aking pagbabago…ang simula nang aking pagiging isang Harith. Handa kong sundin ang aking ina. Handa kong gawin kung ano ang kinakailangan. Nang gabing pumasok ako sa loob nang silid nang Hadi Nasrin. Nakita ko ang Hadi Faysal na kasama ang aking asawa. Nakita ko silang magkapatong. Nakita nila ako. Bumangon ang Hadi Nasrin sa Hadi Faysal. Nang may ngiti sinabi niya sa akin na ngayon ay alam ko na ang kanyang lihim. Na higit kaninoman ay higit niyang mahal ang Hadi Faysal. Tinanong niya ako kung ano ang ginagawa ko dito. Pinapipili niya ako kung aalis ako o manonood sa kanila.

Sinubukan siyang pigilan nang Hadi Faysal ngunit hindi nito nagawang pigilan ang aking asawa. Sinabi nang Hadi Nasrin na dalawang bagay lamang ang pwede kong gawin. At pinili ko na manatili. Sumali sa kanila. Tinanggal ko ang balabal sa aking katawan. Hinubad ko ang mahabang palda at walang natira sa akin na kahit ano nang gabing iyon.

Tinanong ako nang Hadi Nasrin kung ano ang ginagawa ko.

Hindi ito nagustuhan nang kanyang kapatid sa halip nagbanta ito na aalis. Sinubukan nang Hadi Faysal na umalis ngunit hindi ito hinayaan nang Hadi Nasrin.

Lumapit sa akin ang Hadi Nasrin.  Hinawakan niya ang aking kamay. Ang maliit kong braso. Nakahubad siya. Nakahubad ako. Dumampi ang kanyang kamay sa aking balat. Lumapit siya aking leeg. Naramdaman ko ang kanyang paghinga. Nakita ko ang Hadi Faysal na nakaupo at nakaharap sa amin. Nakahubad siya. Hinalikan niya ako sa leeg. Nguminig ang aking katawan. Natakot ako. Natakot ako sa kung ano ang mangyayari ngayong gabi. Hinalikan niya ako paibaba. Hinalikan niya ang aking suso…hinalikan niya ako hanggang makaabot na siya sa pagitan nang aking mga hita. Hinalikan niya ako sa bahaging iyon…Nagtaka siya. Hinawakan niya ang kepyas ko, inangat nang kanyang hinlalaki ang balat nang aking puke. Sinabi niya sa akin na minsan na akong nahawakan. Nagtaka ang Hadi Faysal sa kanyang kapatid. Sinabi sa akin nang aking asawa na hindi na ako birhen pa…nalaman niyang nagsisinungaling ako. at hinalikan niya ako sa bahaging iyon. Ipinasok niya ang kanyang dila sa loob nang aking katawan.

Nanginig ako. Nilarolaro nang kanyang dila habang nakatayo ako sa kanyang harapan at siya ay nakatihaya nang upo sa aking harapan. Habang dalawa sa kanyang daliri hawak ang aking kepyas …Panandalian siyang tumigil. Kasunod noon inutusan niya ang kanyang kapatid na halikan ako. Ginawa nito kung ano ang gustong ipagawa nang aking asawa. Nagtungo siya sa aking likuran. Naramdaman ko sa aking puwet ang nakatayo niyang titi. Ang malamig niyang kamay na dumadampi sa aking likod.

Pinikit ko ang aking mga mata.

Sinabi niyang huwag akong tumigil, gawin ko kung ano ang ginagawa ko ngayon. Hinawakan niya ang ulo nang Hadi Faysal…tinanggal niya ito sa aking mg labi. Sinimulan niya akong halikan sa labi ngunit hindi ito nagtagal.

Dinilat ko ang aking mga mata. Tinignan ko sila…Tinignan ko kung gaano nila kinahuhumalingan ang isa’t isa. Naglalaplapan silang dalawa sa aking harapan.

Nilagay ko ang kamay ko sa balikat nang aking asawa. Hinaplos ko ang gilid nang kanyang leeg.

Ako ang kanyang asawa.

Ngunit kahit anong gawin ko hindi niya ako magagawang tignan kung papaano niya nakikita ang Hadi Faysal.

Tinanggal ko ang aking kamay sa pagkakahaplos sa kanyang balikat. Binaba ko ito sa kanyang katawan. Hinawakan ko ang kanyang titi…ginato ko ito…tinaas-baba sa aking mga kamay mula sa pinaka-ugat hanggang sa ulo nito. Nawala ang kanyang mga kamay sa mukha nang kanyang pinakamamahal na kapatid. Nabaling sila sa akin. Hinawakan niya ang aking ulo. Ibinaba niya ito patungo sa kanyang tarugo. At ginawa ko sinubok ko ito…Tinaas-baba sa pagsubo mula sa pinaka-ugat hanggang sa ulo nito…alam ko, alam ko kung ano ang magiging pakiramdam. Ang nakakaduwal na amoy sa aking ilong; ang nakakasamid at halos hindi na ako makahinga kapag ginagawa ko ito; ang luha sa aking mga pisngi habang pinahihiya ko ang aking sarili at ang kanyang kamay na nasa likuran nang aking ulo mistulang pandagit at sipit nang mga ulang.

Tinaas niya ang aking ulo. Tinigil niya ako sa aking ginagawa. Tinignan niya ako. Nakangiti siya akala niya kung sino siya at ako ang kanyang puta. Nagkamali siya nang kanyang iniisip laban sa akin. Inutusan niya ako na gawin ko rin ito sa Hadi Faysal. Bagay na sa una pinigilan nang kanyang pinakamamahal na kapatid. Ngunit hindi rin nito naawat ang kagustuhan nang aking asawa at sa huli bagay na aking ginawa.  Sinubo ko ito sa aking bibig…Tinaas-baba sa pagsubok ang tarugo nang kapatid nang aking asawa. Naramdaman ko ang haplos sa aking likuran nang Hadi Nasrin malapit sa aking puwetan. Hinawakan niya ang pisngi nang aking mga puwet. Hinihimashimas niya ito. Nakarinig ako nang halinghing sa kanya. Nagustuhan ko ang ingay na lumalabas sa bibig nang kapatid nang aking asawa. mistulang birhen ang Hadi Faysal na hindi makatanggi sa biyayang ibinibigay ko. Pumatong sa akin ang Hadi Faysal. Naramdaman ko ang kanyang halik sa aking likuran.

Nakiusap siya sa aking tumigil. Ngunit hindi ko ginawa. Alam ko kung ano ang gagawin ko, kung hindi ko makukuwa ang Hadi Nasrin aagawin ko sa kanya ang Hadi Faysal. Pumutok siya sa aking bibig. Bumulwak ito sa aking lalamunan at natikman ko at nilunok ko.

Hindi ko naramdaman mula noon ang aking asawa. Hindi ko namalayan na bigla siyang nawala sa aking paningin…At nang gabing iyon dinala ako nang Hadi Faysal sa kama nang Hadi Nasrin. Humiga ako. Inutusan nang Hadi Nasrin ang kanyang kapatid na kantutin ako. Kinantot ako nang Hadi Faysal.  Pumasok siya sa aking katawan at naramdaman ko ang kanyang kahinaan at pagiging mapusok.

Inakit ko ang Hadi Faysal. Gusto ko siya…gustong-gusto ko siya. Siya ang aking una at ako ang kanyang una. Nasundan pa ito, at nasundan…ayoko itong gawin pero pinilit ito nang aking ina. Sinabi niya na kung hindi ko magagawang kunin ang Hadi Nasrin gamitin ko ang kanyang kapatid upang makuha ko sila. Nagdalawang-isip ako na gawin ito dahil hindi ito ang aking hangad. Pero ginawa ko dahil gusto ko ang Hadi Faysal higit pa sa aking asawa at hindi ko alam kung magugustuhan niya ito, o gusto niya rin ako.

Sinabi nang aking ina na iyon lang ang mainam na paraan.

Pinagpatuloy ko kung ano ang aking sinimulan. Hinimok ko ang Hadi Faysal na makipagniig sa akin…nang kaming dalawa lang. Gusto kong malaman kung ano ba ang mayroon sa Hadi Faysal na wala ako at hindi ko kayang ibigay sa aking asawa. Inangkin ko siya. Hinayaan ko silang pagsaluhan ang bawat gabi at ang kanyang mga umaga ay sa akin.

Ninakaw ko siya sa aking asawa…sa mga panahong wala ang aking asawa sa aming tahanan ninakaw ko siya. Sa mga palihim naming pagkikita nang kanyang kapatid ninakaw ko siya. Sa mga sandaling nagtatagpo ang aming mga mata at ang aming mga kamay ninakaw ko siya. Sa mga pag-uusap naming magkasamang dalawa at nagkakaunawaan sa iisang biro na humahadlang sa kanilang pagkakaintindihan ninakaw ko siya. Ninakaw ko ang kanyang umaga at gabi. Ninakaw ko ang kanyang isipan, ang kanyang puso, ang kanyang mga salita at ang kanyang mga pagkilos. Inangkin ko ito nang buung-buo na halos wala nang matira pa sa aking asawa kung hindi ang namamalimos na lamang na mga panahon nang kanilang pagkukunwari, kung pagkukunwari pa man itong maitatawag.

Hindi nagtagal, dinala ko sa aking katawan ang kanyang panganay. Nang sinabi ko ang bagay na iyon sa kanya pinakawalan niya ako sa kanyang mga kamay…sinubukan ko siyang halikan. Hindi niya ito tinanggap bilang kanyang anak. Sinabi niya sa akin na ang aking asawa na kanyang kapatid ang ama nang aming anak, hindi siya, na ang totoo ay bahagi lamang kami nang isang paraan na hindi kailanman magiging hadlang sa katatagan nang kanilang tahanan. Umiwas siya akin. Nilayuan niya ako.

Siguro nga nahulog na ang loob ko sa Hadi Faysal. Siguro nga isang sapantaha lamang ang makapiling siya at maging asawa ko. Siguro nga ang lahat ng ito ay isang pagkakamali. Ginusto ko ang pagkakamaling ito. Ako ang nagpasya at kumilos…Kaya wala akong pakialam—siguro nga.

Sa pagdaan nang mga panahon, mabilis na nagbago ang aking pangangatawan. Naging kasuklam-suklam ito sa mata nang aking asawa lalo na sa kanyang kapatid. Dinala ko ang kanilang magiging unang anak. Pinagmalaki nila ito nang higit sa kaninoman. Ako na isang Barakat…ako na nagmula sa magiting na pinuno nang pinagmamalaking salinlahi…lalo kong binababa ang aking sarili sa kanilang pagkagasino.

Sinabi nang aking ina na kailangan kong alagaan ang aking sarili. Na bawasan ko ang pagkilos lalo pa’t magiging mapanganib sa isang katulad ko na bagong ina at ito pa lamang ang una kong pagbubuntis na magkikilos. Kinatatakutan niya na baka raw ako makunan. Mawala ang lahat nang aming pinaghirapan. Ang lahat nang pagkalinga at pagbabantay na ginagawa niya sa akin sa tahanan nang mga Harith at sa mga panahong nasa loob ako nang kanyang pamamahay.

Alam ko kailangan kong magpakalakas. Kailangan kong maging matatag para lamang sa aking magiging anak at sa kalusugan nang kanilang magiging unang apo na aking dinadala. Kanila ang pangalang ibibigay ko. Kanila ito kung lalake…

Lumipas ang mga panahon at hindi nagtagal isinilang ko sa tahanan nang mga Harith ang una nilang apo. Walang mapaglagyan ang sayang nararamdaman nang aking mga kalaban ng makita nila ang Adi Ismat. Isang babae ang kanilang unang apo. Natuwa ako. Isang magandang babae ang aking anak. At isa lamang ang ibig sabihin nito, akin siya. Akin ang aking panganay…at wala na akong pakialam pa kung ang mga sumunod, kung mayroonman, ay mga lalake. Akin ang unang halakhak. Ang saya na hindi ko magawang tanggalin sa aking sarili nang mga sandaling ito na hawak ko sa aking bisig ang aking panganay—masmaganda siya kaysa sa akin.

Ngunit ang kasiyahang ito ay bigla din nawala—pinagkait nila ito sa akin. Nakiusap ako na makita ito at makasama kahit sandali lang ngunit hindi nila ako pinagbigyan. Sa halip sinabi nilang masmakabubuti pa na makapagpahinga ako bagay na sinang-ayunan nang aking asawa. Wala akong nagawa…hinang-hina ako. Wala akong lakas na agawin sa kanila kung ano ang akin at ang dapat sa akin. Ang aking panganay, ang Adi Ismat, ang aking pangarap at panaginip.

Nang magising ako, agad akong bumangon mula sa aking pagkakahiga.  Nagbihis ako at sa aking paglabas sa silid nang aking asawa. Ang una kong ginawa ay hinanap ko ang aking bagong silang na sanggol. At doon nakita ko siya sa loob ng pabilyo ng tahanan. Kasama ang aking asawa at ang kanyang kapatid sinusuyo nang tila tunay na mag-asawa ang aking bagong silang. Nakita ko sila na masaya kasama ang iba pang mga Harith. At kinamuhian ko sila—kinamuhian ko siya nang labis-labis at sinumpa ko sa aking sarili na gagawin kong malungkot at sawi ang kanyang buhay habang nabubuhay ako.

Lumapit ako sa kanila sa loob ng pabilyo. Nakita nila ako…Humingi nang tawad ang Hadi Faysal at sinabing gutom na gutom na ang bata ngunit alam nilang pagod pa ako mula sa panganganak kaya hinayaan nila muna akong makapagpahinga.

Sinungaling.

Inilagay ko ang aking daliri sa kanyang maliit na bibig. Sinubo niya ito at sinipsip. Tumulo ang luha sa aking mga mata. Ang aking pangarap at panaginip…Humingi ako nang tawad sa kanya sa mga mangyayari at gagawin ko na kanyang ikapapahamak. Hindi niya kasalanan ang aking galit. Hindi niya kagustuhan ang gagawin ko ngunit kailangan ko itong gawin. Kailangan ko siyang saktan kung hindi ko kayang saktan ang kanyang mga ama.

Tumulo ang luha sa aking mga mata. Dumaloy ito sa aking pisngi. Binigay ko ang isa sa aking mabibigat na mga suso. Pinasuso ko siya…

Hindi nagtagal kinilala siya nang aming tahanan at nang pinagmulan kong tahanan. Kinilala siya bilang Adi Ismat—pangalawa sa tahanan nang mga Harith. Pinakilala ko siya sa aking ina at mga kapatid. Ikinatuwa nang aking mga kapatid ang kanilang pamangkin. Naging masaya ako na muli silang makita matapos ang mahabang panahon.  Nakita ko sa kanila ang matinding pagmamahal na ibinibigay nila sa aking anak.

Kinilala nang mga Harith at Barakat ang Ading naging dahilan nang lalong pinagsamang lakas nang dalawang tahanan. Ang lalong higit na kumakawalang impluwensya nang mga Harith laban sa aking pinagmulan.

Kasama ang Hadi Faysal, ang aking asawa at ako bitbit ang aming panganay. Sa pagsugat sa paa nang aking anak at sa pagpatak nito sa apoy bininyagan ang aking anak sa loob nang pabilyo nang tahanan ng mga Harith. Pinahid ang dugo sa noo nito at kinilala. NAKARAMDAM AKO NG LABIS NA KASIYAHAN, KASIYAHANG NAGBIBIGAY SA AKIN NG KAPANATAGAN. KAPANATAGAN NA NAGBIBIGAY SA AKIN NG MATINDING KAGALAKAN. Nang araw na iyon naging payapa ang aking isipan. Lingid ang hindi ko alam ang lahat nang inaakala kong panatag at tahimik ay magiging abo at mawawala nang tuluyan.

Nagpaalam ako sa aking ina at mga kapatid.  Tinanong nila sa akin kung magiging ayos lang ako sa aming mga kalaban. Sinabi ko na magiging ayos lang ako at wala silang dapat na ipag-alala. Iniwan nila ako. Bitbit ang Adi Ismat bumalik ako sa kanyang silid sa ikalawang palapag nang aming tahanan.

Sa paghiga ko sa kanyang higaan…iniwan ko siya sa maliwanag niyang silid. Nakita ko ang Adi Mahvash. Sinabi niya sa akin na siya na ang bahalang magbantay sa kanyang apo. Nagpasalamat ako sa kanyang kabaitan. Inalagaan ko siya…ang aking pangarap at panaginip. Inalagaan ko siya nang buong buhay ko.

Nang gabing din, puno ang nagpupusikit na langit nang mga bituin. Hindi mo maririnig ang mga huni nang ibon. Ang tahimik ang buong kapaligiran. Naglakad ako pabalik sa aming silid na mag-asawa. Sa pagpasok sa aming silid nakita ko ang aking asawa na nakaupo sa aming higaan.  Nakita ko rin ang Hadi Faysal na nakatayo sa gilid nang aming silid. Hindi ito ang unang beses na nakita ko silang magkasama. Walang suot na pang-itaas na damit ang Hadi Faysal. Nakayuko ang aking asawa habang nakaupo ito sa aming higaan. Sinarado ko ang lagusan nang aming tahanan.

Tumayo ang Hadi Nasrin sa kanyang pagkakaupo.

Sinubukan siyang pigilan nang Hadi Faysal subalit hindi ito nakinig sa kanyang pinakamamahal na kapatid. Ngumiti siya sa akin.  Hinawakan niya ang aking mga kamay. Tinanong niya ako. Tinanong niya ako kung bakit ko ito ginagawa sa kanila. Ano ang dahilan para ipagkait ko sa kanya ang tanging kalagayan na pinanghahawakan niya.

Sinabi niya, “bakit…ano ba ang ginawa ko sa inyong pagkakamali. Bakit palagi niyo na lang Inaagaw sa akin ang lahat. Ang aking ama…ang aking tahanan, ngayon ang Hadi Faysal.”

Hinigpitan niya ang pagkakahawak sa aking mga kamay. Sinubukan kong magpumiglas.

Sinabi ko na hindi ko maintindihan ang kanyang sinasabi.

Wika nang Hadi Nasrin, “pangkaraniwan Adi Makbule! Hindi mo kailangang magsinungaling sa akin…alam ko…alam ko ang totoo! Akala ko kaya kong baliwalain ang lahat. Akala ko kayang kong makipaglaro sa inyo at matatapos din ang lahat nang kahibangang ito. Akala mo hindi ko alam ang ginagawa niyo nang aking kapatid? Kung papaano niyo ko niloloko nang harapharapan. Kung papaano mo inaakit ang aking kapatid habang nakatalikod ako? Akala mo wala akong alam…hindi ako inutil sa panlolokong ginagawa mo, ginagawa niyo sa akin habang nakatalikod ako!”

Nakiusap ako sa kanya na huwag niya sa akong saktan.

Dagdag niya, “pero inakit mo ang nag-iisang nagmamahal sa akin! Ano ang magagawa ko? Hindi kita hahayaan na makuha mo siya…”

Lumingon ako sa Hadi Faysal ngunit tinalikuran niya ako. Gusto kong tulungan niya ako ngunit tinalikuran niya ako sa panahong kailangangkailangan ko siya.

Nabaling ang kanyang atensyon sa kanyang kapatid. Tanong niya dito, “sabihin mo sa akin Hadi Faysal…totoo ba…mahal mo ang Adi Makbule. Sabihin mo sa akin ang totoo! Pakiusap gusto kong malaman. Gusto kong malaman na mahal mo siya at kaya mo siyang ipaglaban!”

Ngunit hindi nakaimik ang Hadi Faysal. Sinaktan ako nang Hadi Nasrin. Sinaktan niya ako sa sariling niyang kagustuhan at kasiyahan. Wika niya sa kanyang kapatid, “hanggang hindi mo sa akin sinasabi ang totoo sasaktan ko siya…sasaktan ko siya nang paulit-ulit at wala kang magagawa!”

Sinabi niya sa akin na kung sa inaakala ko na maagaw ko sa kanya ang kanyang kapatid ay nagkakamali ako. Sinabi niya sa akin pinagbibigyan niya lang ako kaya hiningi niya sa akin na hayaan ko siyang saktan ako…kaya niyang gawin iyon. Kaya niyang itakwil ako at maging Kalisag at kumalat ang baho na tinatago nang kanilang tahanan at mamatay ako sa kahihiyan.

Hindi kumibo ang Hadi Faysal. Hindi niya ako ipinaglaban.

Sinaktan niya ako. Sinaktan niya ako nang paulit ulit. Sumigaw ako…sumigaw ako sa bawat hampas nang kanyang pamalo na tumatama sa buo kong katawan. Sumigaw ako sa bawat pananakit na kanyang ginagawa hanggang sa narinig ko ang kanyang salita. Narinig ko ang tinig ng Hadi Faysal. Inaway niya ang aking asawa at inilabas sa aming silid. Pinikit ko ang aking mga mata. Hindi na ako makagalaw pa sa sakit na nararamdaman ko sa aking katawan. Sa pagpikit ko, naramdaman ko na may bumuhat sa akin at dinala ako sa aming kama…

Naramdaman ko ang haplos nang Hadi Faysal. Ang kanyang aruga at pagkalinga sa akin nang mga sandaling iyon. Hindi nagtagal naiwan akong nag-iisa. Sa mga panahong iyon, doon ko lamang naalala ang sinabi nang aking ina. Tama siya. Kinakailangan kong magpakalakas…para sa aking sarili at sa aking anak.

Nang gabing iyon narinig ko ang kanilang mga sigawan. Narinig ko ang pag-iyak nang Adi Ismat. Inisip ko wala sigurong gustong mag-alaga sa kanya. Paano na ang aking panganay. Paano kung masaktan siya. Kung madawit siya sa kaguluhan nang tahanan nang mga Harith. Paano na lamang siya ngayong wala ako sa kanyang tabi. Ginusto ko siyang kunin nang mga sandaling iyon, yakapin at alagaan kung maaari subalit mahina ang aking katawan.

Yupingyupi ako sa ginawa nang aking asawa.

Pinikit ko na lamang ang mga mata ko. Natulog na lamang ako sa sakit nang aking buong katawan. Kasabay noon lumapit ang Hadi Faysal. Binuhat niya ako. Dinala niya ako sa bukalan at doon ginamot niya ang mga sugat nang aking katawan.

Lumipas ang maraming panahon, sa pagdaan nang mga araw, sinubukan ko ang mabuhay sa loob nang aking kulungan. Nagbago ang mga panahon nang hindi ko inaasahan: pinakasalan nang aking kapatid na si Adi Sule ang Hadi Naveed, anak nang Hadi Hagir, Hadezar ng tahanan ng mga Parvana, at Adi Atiya…ang Ading itinuturing nang lahat na hibang…Nalaman ko ang mga pagsigaw nang aking ina. Ang mga nakabibingi niyang hikbi at hagulgol. Ang pagkawala niya sa kanyang sarili at paglaho nang aming itinuturing na ina.

Sa pagtagaltagal lalo itong lumala…naging mapanganib siya sa aming magkakapatid lalo pa sa Hadi Yasir na mag-isang nagbabantay sa kanya. Kinailangan ko at nang Adi Sule na alagaan ang Adi Hiba. Ikulong siya sa kulungang pinagpiitan nang aming ama. Sa madilim na silid na malapit sa bulwagan. Sinasabi niya sa amin ang mga multong namayapa na…ang mga alaala nang nakaraan na bumabaon sa kanyang isipan at gumugulo sa kanyang mga tenga at paningin. Akala ko hindi na matatapos ang kaguluhang ito. At tama ang aking hinala. Nagpatuloy ito at nagpatuloy…na mistulang buhos nang ulan na tumitigil lamang kapag natututo ang mga asirvadda sa kanilang pag-aaway, nagkakaayos at nagkakabati mula sa mga kaguluhan na kanilang nililikha.

Sinisi ko ang aming tahanan sa ginawa nito sa aking ina. Sinisi nang aking pinakamamahal na kapatid ang kanyang sarili sa ginawang pag-iwan dito sa panahong kailangang-kailangan siya nang aming ina datapwat mashigit niyang kailangan ang aruga at pagkalinga nang kanyang sarili lalo pa nagdadalang-tao siya nang mga panahong iyon sa panganay nila ng Hadi Naveed. At ang aking bunsong kapatid, wala siyang ibang sinisi kung hindi ang tahanan nang mga Harith lalo na ang Hadi Mahdi.

Siguro nga may dahilan…

Natataandaan ko ang araw na iyon, nang lumabas siya sa kanyang silid at hinahabol ang Hadi Mahdi mula sa ikalawang palapag nang aming tahanan paibaba sa unang palapag habang paalis ito. Nagmamakaawa ang aking ina na huwag itong umalis…na dumito ito sa aming pamamahay. Nagsusumamo at nakaluhod sa mga tae nang hayop at dayami sa loob nang yungib, kahit isang gabi lang…kahit isa pang gabi. Ngunit pinagtabuyan niya ang aking ina…umalis ito sa aming pamamahay at iniwan niya ang aking ina na mag-isa, bigo at tulala. Malayo sa kanyang pinagmamasdan…malayo sa aming nakikita. Naglaho sa kanya ang lahat matapos ang araw na iyon. Naglaho sa kanya kahit ang nag-iisang pag-asa na nakikita namin sa kanya nang mga panahong walang-wala kami at gumagapang sa lupa at namamalimos.

Nang gabing din iyon kabiguan ang nagdala sa kanya sa kawalan nang kanyang ulirat…ngunit kasuklaman at matinding galit ang nagdala sa aming ina sa tuluyang pagkalaho nang kanyang bait. Sabi nila iyon ang aming sakit…iyon ang hindi maitatangging sakit na mula sa aming tahanan. Nagsimula ito sa aming Afu, sa Hadi Abbas, matapos mamatay ang Hadi Karim ang aming ama hanggang sa nasundan nang aming Abu, ang Hadi Rahim matapos na mamatay ang aming amma at nawala sa kanya kaya lahat gayong piniling magpakamatay, at nagpapatuloy sa aking ina…

Hindi nagtagal sinilang ko ang pangalawa naming anak ng Hadi Faysal, ang Hadi Mahsa. Pinagtabuyan nang Hadi Khalil ang kanyang bunso at nag-iisang kapatid…naging kahihiyan ito nang kanilang tahanan. Pinanganak nang Adi Sule ang kanyang panganay…ngunit nang isilang niya ito nalaman naming wala na itong buhay. Isang kasawiang palad sa aming tahanan at magkakapatid.

Itinakda nang tahanan ng mga Harith ang pag-iisang dibdib nang aking pinakamamahal na panganay, ang Adi Ismat sa Hadezar nang tahanan nang mga Ardashir. Nakiusap akong huwag itong gawin ng Hadi Mahdi. Sinabi ko sa kanyang masyado pang bata ang aking anak pero pinilit niya ang gusto niya. Sinabi niyang para sa kabutihan ito nang nakararami. Nakiusap ako sa kanya na huwag, huwag ang Hadi Khalil at sinabi niya sa akin na kung hindi ako makakahanap nang kapalit na mamapangasawa nang aking anak bago matapos ang linggong iyon, ipagpapatuloy nila ang pag-iisang dibdib nang isang matandang Hadezar sa isang pitong taong gulang na bata. Isang pagpili na sa bandang huli ako lang ang masasaktan.

Tinanggap ko ang hamon nang tahanan ng mga Harith, iyon lang ang tanging paraan. Nakiusap ako sa aking ina at sa aking mga kapatid na kung maaari ay tulungan nila akong maghanap ng maipapalit sa Hadi Khalil bilang kabiyak nang aking panganay.

Sa una ay hindi pumayag ang Hadi Yasir. Sinabi niyang ang bagay na ito ay isang kahibangan. Bagay na siyang totoo. Pero wala kaming magagawa. Ang tanging mapagpipilian ko lamang ay ang iba o ang Hadi Khalil. At binigay nang aking bunsong kapatid ang kanyang pagtulong. Sinabi niya sa akin na may nakilala siyang isang Roshan, masmatanda nang ilang taon sa aking anak ngunit hindi nalalayo ang gulang sa Adi Ismat.

Sinabi niya ito sa aking ina. Kinausap nang aking ina ang Hadi Mirza. Pinag-usapan nila ang pag-iisa nang tahanan ng mga Harith-Barakat at mga Roshan. At tinanggap ito nang tahanan ng mga Roshan sa paraang tutulungan nang aking ina ang kanilang tahanan na makaahon sa suliraning pinagdadaanan nang mga ito sa panahon nang tagtuyot. Bagay na tinalima nang Adi Hiba.

Nakilala nang tahanan ng mga Harith ang Hadi Batul. Matapos lamang ang isang linggo pinakasalan nang aking panganay na anak ang batang Roshan.  Ginawa ang kasal sa loob nang tore ng mga Hadezar. Sa harap ng mga Hadezar nang tahanan ng mga Roshan, mga Barakat at mga Harith pinakilala nang dalawang tahanan ang dalawang ikakasal sa isa’t isa. Hiningi nang Hadi Batul ang kamay nang aking anak bagay na ipinagkaloob nang Hadi Mahdi sa Hadi Batul.  Matapos ang kasal lumapit ako sa Adi Ismat niyakap ko siya. Niyakap ko siya nang napakahigpit. At sinabi ko sa kanya na palagi siyang magpapakabait. Sinabi ko sa kanya na palagi siyang susunod sa mga ipinag-uutos nang mga ito.

Naiintindihan niya ito. Matapos noon tuluyan niya akong iniwan…

Kasabay nang pagtalikod ko sa kanya lumapit ang Hadi Faysal sa akin. Hinawakan niya ang aking kamay. Tinanggal ko ang aking kamay sa kanyang pagkakahawak. Napatingin ako sa kanya. at nilayuan ko siya. Kasabay nito lumapit ang Hadi Nasrin sa amin. Ibinigay niya sa akin ang Hadi Mahsa. Kinarga ko ang aking Hadi Mahsa… Niyaya nang aking asawa ang Hadi Faysal iniwan nila ako at nagpanggap ako na hindi ko alam kung ano ang mangyayari.

Hindi niya ako kinalimutan…Siya ang tumulong sa akin na muling makabangon…Siya at wala nang iba pa ang pumawi sa aking nararamdamang kalungkutan. Minahal niya ako higit pa sa kinamumuhian ko ang kanyang kapatid. Iyon ang totoo.  Siguro nga nahulog na ang kanyang loob sa akin. Siguro nga hindi na ito sapantaha pa. Siguro nga ang lahat nang ito ay isa pa ring pagkakamali. Pero ito pa rin ang pagkakamaling pinili ko at malamang pinili niya datapwat bulag at bingi pa rin siya.

Lumipas ang maraming panahon at nagbuntis ako sa Hadi Malik sa isang pagkakamali. Anak siya nang Hadi Faysal na kapwa naming pareho na hindi hinangad na mangyari. Pinagpatuloy ko ang aking pagdadala sa kabila nang patutol at pananakit nang aking asawa sa akin. Hanggang sa mapanganak ko ang Hadi Malik at siya ang naging laman nang aking puso at isipan. Tinuon ko ang aking sarili sa pag-aalaga sa kanya sa kabila nang kanyang kahinaan, sa kabila nang kanyang kawalan ng kakayahan. Siya ang nagbalik ng bagong buhay sa akin. Gagawin ko ang lahat upang ipagramot siya sa buong Ja’khar. Bagay na aking ginawa.

Nagpatuloy ang lihim nang aming tahanan at sa pagdaan nang panahon isang kalunuslunos na pangyayari ang gumulat at gumising sa akin. ANG KAMATAYAN NANG ADI HIBA.

Nang araw na iyon bumalik sa akin ang sandali nang kanyang pagsilang sa loob nang tore ng mga Hadezar habang kasama ko siya at ang aking mga kapatid ay naghihintay sa kanyang paglabas. Naalala ko ang kanyang suot isang pulang Batá na may kapa na sagisag nang aming tahanan. Mayroon siyang kwintas na gawa mula sa mga pulang korales. Tapis na mula sa balat nang Saola. Ang kanyang mga balikat at mga braso ay lantad sa sinang nang hapong tapat. Sa kanyang kaliwang palasingsingan may suot siyang luntiang bato na ibinigay pa sa kanya nang aming ama nang ipanganak niya aking nakatatandang kapatid na babae na si Adi Sule. Napakaganda niya nang araw na iyon. Hindi namin makakalimutan ang hapong iyon. Ang hapong iyon na tuluyan na naming binaon at kinalimutan ang aming pagiging Kalisag…

Pinaglamay namin siya. At nakipaglamay ang halos buong Ja’khar sa amin. Matapos siyang ilibing lumapit ako sa Hadi Yasir…umupo ako sa kanyang tabi hinawakan ko ang kanyang kamay at sinabi ko sa kanya na kinakailangan na naming umalis nang Adi Sule.

Bagay na kanyang pinagbigyan.

Sa huli sinabi ko sa kanya na siya na bahala sa amin. Bagay na kanyang sinang-ayunan. Hinalikan ko ang kanyang balikat at matapos noon tuluyan namin siyang iniwan…

Isinilang ang aking bunsong kapatid bilang ang pinakabagong Hadezar nang tahanan ng mga Barakat.  Pinanood namin siya nang Adi Sule. Ang aming pagngiti ay isang pagsuko sa kagustuhan nang aming ina. Na kahit sa kamatayan ay nagwagi siya na makuha ang kanyang kagustuhan sa aming lahat. Hindi ko maitatanggi na isa ito sa mga masasayang sandali nang aking buhay. Bagay na siyang totoo at pinakamatapat kong pagkilos para sa aking kapatid.

Lumipas ang mga panahon nalaman ko ang pagsuyo niya sa isang Roshan. Hindi nagtagal pinakasalan niya ang Adi Hikmet. Hindi ko siya gusto para sa aming bunsong kapatid. Hindi ito nababagay para sa Hadi Yasir. Nakakadiri ang itsura nito. Isa itong halimaw para sa Hadezar. Hindi ko alam kung ano ang nakita niya dito. At hindi ako nagkamali sa bagay na ito…Binago niya ang Hadi Yasir. Tulad nang iba pang pag-iisang dibdib binago niya kung anoman ang kinakailangang gawin nang aking bunsong kapatid. Naging malambot ang Hadezar at hindi ko ito nagustuhan.  Dahilan upang talikuran niya kami at piliin ang Adi Hikmet.

Tinapon niya lang ang lahat sa wala…hanggang nalaman ko na tinanggap niya ang alok nang Hadi Mahdi sa isang hapunan sa araw nang kapatishan nang mga mangingisda. Doon nagsimula ang lahat…dito natapos ang aming pagkukunwari. Isa itong pagkakamali.

Matapos ang hapunan niyaya ako nang Hadi Faysal na tumakas sa kanilang tahanan. Na magpakalayolayo. Ngunit tinanggihan ko ang kanyang alok. Sinabi ko sa kanya na mashigit akong kailangan nang aking Hadezar…nang aking tahanan.

Sinabi niya sa akin na siya ang aking magiging tahanan. Pinangako niya sa akin ang kapayapaan. Pinangako niya sa akin ang lahat nang maaari niyang ipangako. Ngunit tumanggi ako sa lahat…Sinabi ko sa kanya na huli na ang lahat para tumakas pa. Marami na ang nagbago sa amin sa mga lumipas na taon. At hindi ko na nakikita pa ang aking sarili na kasama siya. humingi ako nang tawad sa kanyang gagawin sa aking ginawa. Pinilit ko siya na manatili sa tahanan ng mga Harith at samahan ako at kampihan ako ngunit pinili niya ang umalis.

Pagod na pagod na ako iyon ang totoo…pero para sa Hadi Yasir pinili ko ang aking mga anak at ang kagustuhan nang aking ina. Sa paglabas ko nang tahanan nang mga Harith, matapos kong talikuran ang Hadi Faysal, isang hindi inaasahan ang aking nadatnan at siyang lumapit sa akin, nakita ko ang Hadi Yasir. Nagtaka ako. Lumapit siya sa akin. Hinawakan niya ang aking mukha at pinawi ang luha sa aking pisngi, inalala niya ako nang mga sandaling iyon.

Tinanong niya sa akin kung ano ang nangyari. Hindi ako sumagot. Niyakap niya ako. Kung iyon lang sana ang katotohanan pero alam niyang hindi iyon ang totoo…

Sinabi niya sa akin kung ano ang dahilan kung bakit siya naparito inilapit niya ang kanyang mukha sa aking mukha. Sinabi niya sa akin ang kanyang kagustuhan na putulin na ang ugnayan nang dalawang tahanan, ang pagbabali nang magandang ugnayan nang tahanan nang Barakat at nang Harith. Bagay na aking ikinagulat. Sa aking pagkagulat, noon ko lamang naintindihan na hindi ito pagkakamali nang aking kapatid bagkus ito ay pagkakamali ng Hadi Mahdi.

Binalikan ko ang Hadi Faysal sa loob nang yungib nang mga asong-gubat. Nagpaalam ako sa kanya at sinabi kong hintayin niya ako. Hintayin niya ako habang buhay at tatapusin ko lang ang lahat nang sinumulan nang aking ina at bunsong kapatid. At bumalik ako sa Hadi Yasir at tinanggap ko siya sa tahanan nang mga Harith.

Kasabay noon tuluyan kong tinalikuran nang Hadi Faysal. At naiwan akong nag-iisa sa loob nang aking kulungan.

Mabilis na kumalat sa buong Ja’khar ang ginawa nang tahanan nang mga Harith sa tahanan nang mga Barakat. Naging masama ang pagkilala sa amin nang dahil sa isang hindi maintindihang pagkakautang at kalayaan. Sa loob nang isang silid pinag-usapan nang buong tahanan ang nangyari. Sinabi nang Hadi Mahdi sa kanyang ina, kung ano ang nangyari. Sinabi ng Adi Dilshed na wala silang maaaring gawin kung hindi gawin ang kinakailangan.

Pinapili nila ako kung kanino ako kakampi, sa tahanang aking pinagmulan o sa tahanan na ngayon ay itinuturing ko na akin. Nakiusap ako na huwag nila itong gawin. Ngunit sinabi nila na iyon lang ang tanging paraan. Wala akong nagawa kung hindi ang mamili, kamuhianman ako nang aking kapatid, nang Hadi Yasir pero iyon ang kinakailangan kong gawin… pinili ko ang aking mga anak. Iyon ang totoo.

Tandang-tanda ko bago ako ikasal sa Hadi Nasrin sinabi nang aking ina sa aming magkakapatid kung ano ang kanyang mga binabalak. Inihanda niya kami sa isang pagbabagong pagdadaaanan naming magkakapatid. TULOY ANG HIGANTE.

Iyonman ang totoo…

TULOY ANG HIGANTE.

Sinasabi nilang dapat naming katakakutan ang tahanan nang mga Harith. Isa iyong kasinungalingan. HINDI SILA DAPAT KATAKUTAN…

Dinilat ko ang aking mga mata at patuloy ang pagbuhos nang ulan nang umagang ito…nanatiling nakayakap sa akin ang Hadi Malik habang nakadungaw sa bintana ang Hadi Mahsa. Tinawag ko siya…at lumingon siya sa akin.

Advertisements

2 thoughts on “KABANATA LABING-APAT:

Mag-iwan ng Tugon

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Baguhin )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Baguhin )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Baguhin )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Baguhin )

Connecting to %s